Opširnije …

Na Praznik rada 2006. godine, Finska, Španija, Portugal i Grčka  otvorile su svoja tržišta rada za radnike iz zemalja koje su u EU ušle 1. maja 2004. godine. Ove zemlje su se tako priključile Britaniji, Irskoj i Švedskoj koje su svoja tržišta rada za osam, od ukupno deset novih članica EU, otvorile zajedno s takozvanim „velikim proširenjem“.

Opširnije …

Pregovori o ublažavanju viznog režima Evropske unije prema zemljama zapadnog Balkana počet će s Makedonijom, Srbijom i Crnom Gorom, a nakon toga sa Albanijom i Bosnom i Hercegovinom, potvrđeno je iz ureda evropskog komesara za pravosuđe i unutrašnje poslove, Franka Fratinija (Franco Frattini).

Opširnije …

Vlada u Beogradu postala je žrtva vlastite nedosljednosti u saradnji s Haškim tribunalom, zbog koje je jedan od najtraženijih bjegunaca od pravde, general Ratko Mladić i dalje na slobodi. Ni posljednji rok za njegovo izručenje, koji je važio do početka maja, vlasti Srbije nisu ispoštovale zbog čega je Evropska komisija odmah nakon prvomajskog praznmovanja, 3. maja, suspendirala pregovore o pridruživanju SCG Evropskoj uniji.

Opširnije …

1992, april/travanja

Ministarsko vijeće/Savjet Evropske zajednice (EZ), današnje Evropske unije (EU) odlučio je 6. aprila 1992. godine da njene članice priznaju bivšu jugoslovensku republiku Bosnu i Hercegovinu kao samostalnu državu. Priznanje samostalnosti BiH usledilo je tačno 47 godina poslije oslobođenja Sarajeva od njemačkih okupatora i domaćih izdajnika u Drugom svjetskom ratu. Ovo priznanje BiH je značajno doprinijelo da, već u maju iste godine, BiH postane punopravna članica organizacije Ujedinjenih nacija (UN).

1993, mart/ožujak

Uspostavljeni puni diplomatski odnosi između EU i BiH. Uslijedilo značajno povećanje finansijske i humanitarne pomoći. Do kraja 2006. godine Bosni i Hercegovini je dodijeljeno ukupno oko 2,663 milijarde eura nepovratne pomoći, od toga oko milijardu je bila humanitarna pomoć.

1995, novembar/studeni

Nakon pregovora koji su trajali od 1. do 21. novembra/studenoga u američkoj značnoj bazi Rajt Peterson/Rights-Petterson kod Dejtona/Dajtona, u saveznoj državi Ohajo/Ohio, potpisan je Opšti okvirni sporazum za mir u Bosni i Hercegovini, poznat kao Dejtonski sporazu. Mirovni sporazum kojim je okončan 44-mjesečni rat potpisali su tadašnji predsjednik BiH Alija Izetbegović, predsjednik Srbije Slobodan Milošević i predsjednik Hrvatske Franjo Tuđman. Pregovore u cilju približavanja zaraćenih strana vodio je Ričard Holbruk/Richard Holbrooke, koji je tada bio pomoćnig državnog sekretara američkog predsjednika Klintona/Clinton.

1995, decembar/prosinac

Dejtonski/Daytonski mirovni ugovor je zvanično potpisan 14. decembra/prosinca 1995. godine u Parizu/Paris. Od tada, ovaj mirovni ugovor se zove Dejton-Pariški ugovor ili sporazum.  Original ovog ugovora je kasnije zagubljen ali njegova primjena, uključujući i Anex  IV, je i dalje osnov ustavno-pravnog uređenja Bosne i Hercegovine sve do postizanja dogovora u BiH o donošenju novog ustava.

1996, decembar/prosinac

Francusko predsjedništvo EU predložilo prvu verziju regionalne politike EU u cilju stabilizacije jugoistočne Evrope – Royaumont Proces. Glavni cilj ove strategije je implementacija Dejtonskog/Pariškog mirovnog sporazuma. U fokusu je promoviranje regionalnih projekata u cilju izgradnje institucija civilnog društva, zajedničkih kulturnih vrijednosti i ljudskih prava.

1998, april/travanj

Odlukom Vijeća ministara EU u Luksemburgu/Luxembourg, uspostavljena EU-BiH Konsultativna radna grupa (Consultative Task Force-CTF EU-BiH) radi tehničke i stručne pomoći u izgradnji državnih institucija, zajedničke administracije i zakonskog okvira prilagođenog standardima EU. Cilj ovog tijela je stvaranje “državnih struktura i kapaciteta vlasti koji će omogućiti da BiH funkcioniše kao prava država”.

1999, mart/ožujak

Vijeće ministara BiH usvojilo Odluku o pokretanju inicijative za pristupanje Bosne i Hercegovine Evropskoj uniji. Odluka je postala pravosnažna objavljivanjem u Službenom glasniku BiH broj 3/1999. od 20. marta te godine.

1999, maj/svibanj


Upostavljen novi, do tada najširi, okvir za trajan mir, demokratizaciju i ekonomski prosperitet regiona – Proces stabilizacije i pridruživanja (Stabilisation and Association Process – SAP)

1999, juni/lipanj


Lideri petnaestorice na samitu u Kelnu osnovali Pakt stabilnosti za jugoistočnu Evropu. Više od 40 osnivača i evropskih partnera, među kojima su i SAD, Kanada, Rusija i Japan – na samitu Pakta održanom 29. i 30. jula iste godine u Sarajevu, založilo se za još veću podršku zemljama regiona na putu jačanja mira, demokratije, ljudskih prava i ekonomskog prosperiteta. Pakt stabilnosti je komplementaran Procesu stabilizacije i pridruživanja (SAP), a u praktičnom djelovanju polazi od pretpostavke da su prevencija sukoba i mir mogući samo ako se paralelno radi na stvaranju sigurnog ambijenta; promociji održivog demokratskog sistema; i ekonomskom jačanju svake od zemalja regiona.

1999, avgust/kolovoz

Usvajanjem Rezolucije o evropskim integracijama i Paktu stabilnosti, Parlamentarna skupština BiH izražava punu opredijeljenost ka evropskim integracijama. (Službeni glasnik BiH 12/1999. od 8. avgusta iste godine)

2000, mart/ožujak


Na Ministarskom vijeću EU usvojene Smjernice za Bosnu i Hercegovinu poznate i kao “Putokazi za evropske integracije”, ili “Mapa puta” (Road Map). Smjernicama obuhvaćeno 18 uslova za početak pregovora o Studiji o izvodljivosti (Feasibility study).

2000, maj/svibanj


Evropska komisija usvojila novi program pomoći za obnovu, razvoj i stabilizaciju zemalja Zapadnog Balkana – CARDS (Community programme for Assistance, Reconstruction, Development and Stabilisation). CARDS program kao glavni instrument finansijske i tehničke pomoći EU, objedinio je sve prethodne programe među kojima su bili i PHARE i OBOVA.

2000, juni/lipanj



Na samitu EU u portugalskom gradu Santa Maria de Feira, potvrđeno da su zemlje obuhvaćene Procesom stabilizacije i pridruživanja “potencijalni kandidati” za članstvo u EU. Podržana i francuska inicijativa za sazivanje Zagrebačkog samita balkanskih zemalja i EU, prvog zajedničkog sastanka na vrhu od raspada bivše Jugoslavije. Za BiH produžen bescarinski izvoz na tržište Evropske unije.

2000, novembar/studeni


Održan Zagrebački samit EU i zapadno-balkanskih zemalja. Potvrđena evropska perspektiva za BiH i ostale zemlje obuhvaćene procesom stabilizacije i pridruživanja.

2002, septembar/rujan


Europska komisija zvanično potvrdila da je svih 18 uslova iz “Mape puta” o približavanju Bosne i Hercegovine EU, «suštinski ispunjeno».

2003. januar/siječanj

Policijska misija EU u BiH, kao nasljednik međunarodnih policijskih snaga koje su bile pod mandatom UN, preuzele ulogu promotora vladavine zakona, ulogu mentora u reformi policije i ulogu posmatrača policijskih aktivnosti u zemlji. Ovo je prva samostalna mirovna misija od osnivanja EU, sa početnim mandatom do kraja 2005. godine.

2003, juni/lipanj


Na samitu u Solunu, EU je s najvišeg mjesta potvrdila da «integracija Evrope neće biti dovršena bez prijema zemalja regiona Zapadnog Balkana». Kao novi vid poticaja reformi, utvrđeno «Evropsko integracijsko partnerstvo» za svaku zemlju regiona pojedinačno.

2003, novembar/studeni

Evropska komisija 18. novembra (uslovno) usvojila Studiju izvodljivosti kojom se procjenjuje spremnost Bosne i Hercegovine za početak pregovora o Sporazumu o stabilizaciji i pridruživanju. Preporučeno je da se 16 dopunskih uslova ispuni do juna iste godine ukoliko BiH želi odluku o početku pregovora o pridruživanju (SAA) prije odlaska aktuelne Evropske komisije i dolaska nove, u novembru 2004.

2004, mart/ožujak


Inspirisana Partnerstvima za pristupanje koja su značajno pomogla zemaljama centralne i istočne Evrope da pristupe Uniji, istog dana kada je objavljen Godišnji izvještaj o procesu stabilizaciji i pridruživanju (SAP), Evropska komija predložila i prva Evropska partnerstva za zemlje zapadnog Balkana.

2004, avgust/kolovoz


Mandatar za predsjednika Evropske komisije Žose Manuel Baroso/Jose Manuel Barosso saopštio (12.avgusta) da će zemlje jugoistočne Evrope u buduće biti u nadležnosti evropskog ureda za proširenje, zajedno sa Rumunijom, Bugarskom, Turskom i Hrvatskom, umjesto ranije prakse po kojoj je nadležnost nad ovim zemljama pripadala komesaru/povjereniku za međunarodne odnose.

2005, novembar/studeni

Sedmog novembra Ministarsko vijeće EU dalo saglasnost za početak pregovora o Sporazumu stabilizacije i pridruživanja BiH Evropskoj uniji, ali objava datuma zvaničnog starta pregovora odložena je za kasnije. Vijeće je posebno pozdravilo napredak u reformi policijskih snaga BiH i pozvalo nadležne da se dogovor bez odgode počne primjenjivati. Upozoreno je i na važnost donošenja i primjene zakona o Javnom RTV servisu.

2005, novembar/studeni

Tačno na desetu godišnjicu potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma, 21. novembra, Ministarsko vijeće EU objavilo je da će 25. novembar biti datum početka pregovora EU-BiH o Sporazumu o stabilizaciji i pridruživanju.

2005, novembar/studeni


U Sarajevu, 25. novembra svečano otvoreni ranije najavljeni pregovori o Sporazumu o stabilizaciji i pridruživanju. Iako se radilo tek o formalno-svečarskoj ceremoniji, događaj je u državnim institucijama i u javnosti označen historijskim. Predsjedavajući Vijeća ministara, Adnan Terzić, najavio da će pregovori trajati “kraće od godinu dana”.

2006, februar/veljača

Posebnom Rezolucijom o Bosni i Hercegovini, Evropski parlament (13.02.2006.) upozorava da ova zemlja sa „postojećim institucionalnim okvirom neće biti u stanju u vlastito zakonodavstvo preuzeti evropske pravne stečevine (acquis), niti će moći s uspjehom provesti proces evropskih integracija“. U Rezoluciji se zaključuje da tempo sadašnjih i budućih pregovora s Evropskom komisijom o stabilizaciji i pridruživanju „zavisi isključivo od spremnosti triju glavnih nacionalnih zajednica – Bošnjaka, Srba i Hrvata da prihvate zajednički program reformi, te od sposobnosti vlasti da te reforme provede“. Evropski parlament je zatražio stvaranje uslova „za poptunu primjenu svih najviših vrijednosti demokratije, ljudskih prava i jednakosti među građanima. Od organa vlasti BiH se, takođe, traži „pojednostavljivanje državnih struktura, samoodrživost ekonomskog razvoja i preuzimanje potpune odgovornosti za budućnost zemlje“.

2006, maj/svibanj

Nakon što je 3. maja evropski povjerenik za proširenje, Oli Ren (Olli Rehn), suspendirao pregovore o pridruživanju Državne zajednice Srbijer i Crne Gore zbog neizručenja generala Ratka Mladića haškom tribunalu za ratne zločine, iz sjedišta EU najavljeno da Bosnu i Hercegovinu ne bi trebalo da snađe ista sankcija, ali da se zbog otpora reformama i narastujećeg euroskepticizma unutar EU, i ova zemlja nalazi “u opasnoj zoni” kada je riječ o budućim proširenjima Unije.

2006, septembar/rujan

Visoki predstavnik u BiH i specijalni izaslanik Evropske unije, Christian Schwarz-Schilling, 19.septembra se pred ambasadorima zemalja članica NATO i EU u Briselu (Bruxelles) energično založio za prijem BiH u Partnerstvo za mir i Euroatlantsko-partnersko vijeće kao forum za saradnju u oblasti sigurnosti pri sjedištu NATO-a. Partnerstvo za mir je 1994. godine osnovao tadašnji generalni sekretar NATO-a, pokojni Manfred Woerner, koji je bio Schillingov radni kolega u njemačkoj vladi tokom 1980-tih godina i njegov bliski prijatelj. PfP je stvoren u cilju saradnje sa zemljama ne-članicama Saveza kako bi se proširilo područje mira i stabilnosti u Evropi.

2006, novembar/studeni

Nakon učlanjenja Rumunije i Bugarske  1. januara 2007. godine, vrata Evropske unije ne bi se više smjela olako otvarati - zaključak je najnovijeg Godišnjeg izvještaja Evropske komisije o toku reformi u zemljama kandidatima (Hrvatska i Turska) i potencijalnim kandidatima (Albanija, BiH, Crna Gora i Srbija) za članstvo u Evropskoj uniji. Iako u Izvještaju nisu određene konačne granice EU, kako su to zahtijevale Francuska i Austrija, ipak se jasno navodi da se EU ne bi smjela upuštati u dalje proširenje na istok Kontinenta prije nego što zemlje kandidati i potencijalni kandidati, ali i sama Unija, ne sprovedu opsežne reforme. Suočena sa rastućom zabrinutošću domaće javnosti u vezi s novim proširenjima, Evropska komisija je procijenila da joj je potrebno oko pet godina da bi reformirala sadašnje unijske institucije i sistem poljoprivrednih i regionalnih subvencija - u šta se i troši većina godišnjeg budžeta EU. 

2006, novembar/studeni

Lideri zemalja-članica Sjevernoatlantskog saveza (NATO), sa redovnog godišnjeg samita održanog  29. novembra u Rigi, uputili su, za većinu posmatrača neočekivan, poziv Bosni i Hercegovini, Crnoj Gori i Srbiji da pristupe NATO programu Partnerstvo za mir (Program for Partnership -PfP). Ovim programom novim članicama se omogućuje sudjelovanje u zajedničkim vojnim vježbama (i interventnim akcijama) NATO-a ali ne i pravo na automatsku odbranu u slučaju takve potrebe. Prijemom u PfP novoprimljenim članicama je odato priznanje za uspješne vojne reforme i iskazanu spremnost za mirnodopsku međusobnu saradnju i poštovanje suvereniteta i teritorijalnog integriteta susjednih država. Partnerstvo za mir je prvi korak (i uslov) za sudjelovanje u Akcionom planu za članstvo, koji obuhvata rigorozne faze pripreme za punopravno članstvo u NATO-u.

2006, decembar/prosinac

Svečanim potpisivanjem Ugovora o pristupanju, 14. decembra 2006. godine u Briselu (Bruxelles), Bosna i Hercegovina, Crna Gora i Srbija zvanično postale članice NATO programa Partnerstvo za mir (PfP). Prijemom u PfP sve tri zemlje su na sebe preuzele i dodatne obaveze u vezi s okončanjem vojnih reformi i saradnjom s Haškim tribunalom. "Prijem Bosne i Hercegovine u PfP predstavlja nagradu za sve godine uspješnog rada i odraz je je onoga što je zemlja postigla u reformi svojih odbrambenih struktura. Ovo je zlatna prilika da BiH krene naprijed, da izgradi snažne i trajne odnose sa NATO-om i da sukobi budu zaboravljeni" - izjavio je visoki predstavnik i specijalni izaslanik Evropske unije u Bosni i Hercegovini Christian Schwarz-Schilling.

2006, decembar/prosinac

Na sastanku pregovaračkih timova EU-BiH održanom 14. decembra u Sarajevu, okončana prva faza pregovora sa Evropskom komisijom usaglašavanjem takozvanog tehničkog dijela Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju. Da bi Sporazum mogao biti odobren i parafiran od strane svih 25 zemalja-članica potrebno je savladati i mnogo teži - politički dio pregovaračkog paketa, uključujući i ispunjavanje svih reformskih uslova, među kojima su se posebno teškim pokazali reforma policije, javnog RTV servisa i javne uprave, te formiranje jedinstvenog ekonomskog prostora. 

2007, mart/ožujak

U istom danu, 16. marta, evropski komesar za proširenje Oli Ren i generalni sekretar NATO-a Hop de Shefer posjetili Bosnu i Hercegovinu da bi saopštili kako BiH ne može dalje na putu ka evropskim integracijama bez reforme policije, te da je put ka punopravnom članstvu u Sjevernoatlantskom savezu "krivudav i dug". BiH je 14. decembra prethodne godine primljena u Partnerstvo za mir NATO-a, a od tada je na čekanju i parafa na Sporazumu o pridruživanju sa EU iako su tehnički pregovori o ovom aktu formalno okončani 25. novembra iste godine.

Imajući u vidu da je samo dan uoči posjete Sarajevu, Oli Ren parafirao Sporazum o pridruživanju Crne Gore, te najavio "olakšavajuće okolnosti za Srbiju ukoliko nova vlada u Beogradu dokaže na djelu da je demokratska", Bosna i Hercegovina je nakon ove posjete  dvojice najistaknutijih zvaničnika iz Brisela (falio je samo još Havijer Solana)  ostala usamljena na sve tješnjem putu ka Evropskoj uniji.

2007, septembar/rujan

"Politička situacija u Bosni i Hercegovini sve je gora, a Evropska unija sve je više zabrinuta zbog takvog stanja", izjavio je visoki predstavnik EU za zajedničku vanjsku i sigurnosnu politiku, Havijer (Javier) Solana u intervjuu kojega je u 26.09.2007. objavio sarajevski "Dnevni avaz. Solana je upozorio kako je jasno da su stajališta političara u BiH sve udaljenija, te da "oni nisu u stanju postići dogovor o ključnim pitanjima kakvo je reforma policije". Izjavio je da bi po BiH bio veoma loš znak ako bi ova zemlja najesen ostala za ledjima Srbiji i Crnoj Gori u procesima integriranja u EU. "Domaći političari bi morali shvatiti da jedino kompromisom mogu doći do rješenja koje bi osiguralo boljitak građanima BiH, a stalno propitivanje postojanja BiH kao države i entiteta u njoj nije način da se to postigne", izjavio je Solana i podsjetio da je BiH međunarodno priznata država čiji je opstanak zajamčen međunarodnim pravom.

2007, septembar/rujan

Osim postizanja "političke saglasnosti za prihvatanje reforme policije", i posljednja runda razgovora na nivou eksperata političkih stranaka o policijskoj reformi održana 29. septembra 2007. završena je bez uspjeha. Prema ranijem kalendaru Evropske komisije, zadnji rok za ovaj reformski zadatak bio je 30. septembar.Jedina novost dogodila se iza scene "ekspertnog zasijedanja" kada su lideri Saveza nezavisnih socijaldemokrata (SNSD) i Stranke za BiH (SBiH), Milorad Dodik i Haris Silajdžić, potpisali Protokol o ispunjavanju uslova za reformu policije, koji su odmah proslijedili visokom predstavniku Miroslavu Lajčaku. „Nadamo se da će ovaj protokol biti sasvim dovoljan znak progresa u reformi policije za konačno parafiranje Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju"- izjavio je Silajdžić. "Radili smo to sa dubokim uvjerenjem da će protokol biti prihvaćen i odobren od strane Evropske komisije, kako bi se ova mučna procedura završila i kako bi se deblokirao ukupan politički proces u BiH."" - izjavio je Dodik. Razgovori o reformi policije u BiH traju skoro četiri godine.

2007, oktobar/listopad

Nakon što su pregovori o reformi policije ponovo propali, Evropska komisija je već početkom oktobra saopštila da bilateralna Deklaracija Silajdžić-Dodik nije dovoljna za parafiranje Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju.Evropski povjerenik za proširenje Olli Rehn izrazio je žaljenje što je BiH zauzela posljednje mjesto u redu za uspostavljanje prvog stepena ugovornih odnosa s Evropskom unijom.

2007, oktobar/listopad

Politički direktori Upravnog odbora Vijeća za implementaciju mira u BiH, na sastanku održanom 30. i 31. oktobra u Sarajevu, podržali su mjere koje je visoki predstavnik u BH donio 19. oktobra. Na sjednici je istaknuto da mjere ne zadiru u temelje Daytonskog mirovnog sporazuma , niti u Ustav Bosne i Hercegovine.  Mjere koje je visoki predstavnik donio radi „djelotvornijeg funkcioniranja države BH“ podržali su EU i SAD, te bošnjačke i hrvatske stranke u BiH, dok su  izazvale oštro protivljenje  nezadovoljstvo svih političkih stranaka u RS. U posebnoj Deklaraciji koja je usvojena na kraju dvodnevnog zasjedanja odato je priznanje visokom predstavniku za sve preduzete mjere, te ocijenjeno da je od junskog zasjedanja ovog nadzornog tijela došlo do „pogoršanja“ situacije u BiH. „Odgovornost leži na političkim liderima iz oba entiteta koji su blokirali progres i pogoršavali političku situaciju agresivnom retorikom...
Bosni i Hercegovini su hitno potrebne reforme da bi mogla izgraditi modernu i efikasnu državu koja može zauzeti svoje mjesto u evroatlantskim institucijama i ispuniti obaveze iz Daytonskog mirovnog sporazuma. To se jedino može postići kompromisom. Međutim, BiH se od juna nije približila parafiranju Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju, jer neki politički lideri nisu ispoštovali prethodno preuzete obaveze u pogledu ispunjavanja uslova koje je postavila EU. Sada je potrebno načiniti konkretne korake da bi se demonstriralo kako se radi o ozbiljnim naporima. Ukoliko ti koraci uslijede, BiH bi konačno mogla načiniti pomake prema zaključenju Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju.“.

2007, novembar/studeni

Prvog novembra, Nikola Špirić podnio ostavku na funkciju predsjedavajućeg Vijeća ministara BiH. Do odbacivanja njegove ostavke od strane Predsjedništva BiH ili izbora novog premijera, funkciju će obnašati u tzv. tehničkom mandatu. "Predsjedništvu BiH sam podnio ostavku jer to smatram jedinim načinom da doprinesem smanjenju tenzija. BiH na žalost nije suverena država, već njom upravljaju stranci, a to nije dobro. Visokom predstavniku u BiH, Miroslavu Lajčaku zamjerio je što odluku o nametanju izmjena Zakona o vijeću ministara (koja je i izazvala najnoviju političku krizu u zemlji) donio bez razgovora s njim. Smatra da ga je međunarodna zajednica najnovijim potezima potpuno razvlastila, a da od njega zahtijeva odgovornost. "Nije dobro za BiH da funkcioniše na ovaj način. Zato sam spreman platiti i ličnu cijenu za uspjeh države. Moja ostavka je doprinos tome", izjavio je Širić.

2007, novembar/studeni

2007, novembar/studeni

Evropski komesar za proširenje Olli Rehn u intervjuu za briselski nedjeljnik European Voice od 15. novembra izjavio je da Bosna i Hercegovina nema još mnogo vremena kada je u pitanju dogovaranje oko reforme policije, te ukoliko uskoro ne dođe do značajnih pomaka, Evropska unija će "ozbiljno razmotriti svoju politiku prema BiH." U tom slučaju Bosna i Hercegovina bi mogla postati "propala država sa propalim vođama", priprijetio je Rehn.

2007, decembar/prosinac

Predsjedavajući Vijeća ministara Bosne i Hercegovine u ostavci, Nikola Špirić i komesar EU za proširenje Olli Rehn, su četvrtog decembra  u Sarajevu parafirali  Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju (SSP) između BiH i Evropske unije. Ovim činom BiH je na samom pragu punih ugovornih odnosa sa EU, jer će Sporazum kada bude potpisan i parafiran u zemljama-članicama, imati jače pravno djejstvo od domaćeg zakonodavstva. Potpisivanje Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju, odnosno brzina daljnjeg puta BiH prema Evropskoj uniji zavisit će od implementiranja reformi iz tzv. evropskog dnevnog reda u kojem je za sada najspornija reforma policije.

2008, mart/ožujak

Ministri vanjskih poslova EU, na dvodnevnom zasijedanju u Briselu (10-11.mart/ožujak) usvojili su i poseban zaključak o regionalnoj saradnji između zemalja jugoistočne Evrope, ocjenjujući ponovo takvu saradnju jednim od najvažnijih uslova za približavanje država Zapadnog Balkana Evropskoj uniji. Ministri su pozdravili formalnu primopredaju dužnosti koja je krajem februara/veljače obavljena u Sofiji izmedju dosadašnjeg Pakta stabilnosti (koji je, na inicijativu Njemačke, osnovan u junu 1999. godine na samitu u Sarajevu)  i novoosnovanog Savjeta za regionalnu saradnju (RCC) čiji je Sekertarijat nedavno uspostavljen takodje u glavnom gradu BiH.  Glavni zadatak RCC-a je unapređenje „suštinske kooperacije u oblastima demokratije, ekonomije i bezbjednosti u regionu".

2008, mart/ožujak

Evropski povjerenik za proširenje, Olli Rehn  (Oli Ren), 5. marta/ožujka predstavio u sjedištu EU najnoviji, novi "Svobuhvatni investicioni okvir" za ubrzanje reformi u zemljama Balkana, vrijedan oko 4 milijarde eura, uključujući i  paket mjera "za ujedinjenje transportne mreže EU i njenih susjeda" kroz uključivanje balkanskih zemalja u Trans-evropsku mrežu cestovnih, željezničkih, riječnih i morskih komunikacija. Rehn je izjavio da se u novom pristupu regionalnoj politici EU polazi od činjenice da su se "sve zemlje, svaka svojom brzinom, značajno približile Evropskoj uniji i da ih sada u tome treba dodatno ohabriti specifičnim mjerama podrške. "Bosna i Hercegovina bi mogla potpisati Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju tokom aprila, kojim bi, ako to bude željela, otvorila sebi prolaz i ka eventualnom statusu zemlje kandidata za punopravno članstvo", izjavio je Rehn. Novi paket podrške EU zapadno-balkanskim zemljama poznatiji je kao "Komunikacija za Zapadni Balkan", a rezultat je zahtjeva Vijeća ministara EU od 18. februara/veljače 2008. da Komisija u što kraćem roku pripremi "paket sveobuhvanih mjera za dugoročnu stabilnost i izvjesniju evropsku pespektivu zemalja Zapadnog Balkana." Takav zahtjev EU ministara uslijedio je samo dan nakon što je Skupšina Kosova usvojila Rezoluciju o jednostranom proglašenju nezavisnosti. 

2008, april/travanj

Na preporuku Zastupničkog doma Parlamentarne skupštine BiH (Gornji dom) koji je početkom mjeseca tijesnom većinom usvojio paket zakona o reformi policije, 16. aprila je to učinio i Dom naroda (Donji dom). Evropski komesar za proširenje, Olli Rehn, a zatim i visoki predstavnik za zajedničku vanjsku politiku i sigurnost, Javier Solana, pozdravili su  usvajanje reformskih zakona koji, kako su u odvojenim izjavama naveli, Bosni i Hercegovini "utiru put" u pravcu potpisivanja Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju. "Nadam se da bi, na temelju pozitivne ocjene svih preostalih uslova Evropske komisije, do potpisivanja Sporazuma o pridruživanju moglo doći u vrlo kratkom roku", izjavio je Solana i pozvao "sve političke snage u zemlji da se snažno angažuju na implementaciji preostalih prioriteta iz reformskog programa za Bosnu i Hercegovinu."Vrata Evropske unije su sada otvorena za novi korak ka evropskim integracijama, jer Sporazum o pridruživanju "ne donosi samo praktične ekonomske i trgovinske koristi, već se radi i o glavnoj kapiji na putu ka kandidatskom statusu za pristupanje Evropskoj uniji" - izjavio je Rehn.

2008, maj/svibanj

"Sveobuhvatni investicioni okvir za Zapadni Balkan" ili "Novi jedinstveni mehanizam ulaganja EU u zemlje Zapadnog Balkana" Evropska komisija je 14. maja predstavila i ministrima finansija EU, te nakon debate na sastanku u Briselu, dobila podršku ovog Vijeća. Cilj je "povećanje stepena usklađenosti davalaca pomoći i investicionih sredstava ovom regionu; objedinjavanje fondova; olakšavanje procedure odobravanja pomoći; te povezivanje svih postojećih instrumenata pomoći EU, država članica i međunarodnih finansijskih institucija kao što su Evropska investiciona banka, Evropska banka za obnovu i razvoj i Razvojna banka Vijeća Evrope.

2008, maj/svibanj

Na inicijativu francuskog predsjednika Nikolasa Sarkozija (Nicolas Sarkozy) koji je prvo podržala Njemačka, Evropska komisija je 20. maja usvojila "koncept osnivanja" Mediteranske unije pod punim nazivom "Barcelona proces:Unija za Mediteran". Izvještavajući o tome Evropski parlament, povjerenica Evropske komisije za međunarodne odnose, Benita Ferero-Valdner (Ferrero-Waldner), izjavila je istog dana da  bi buduća Mediteranska unija okupljala 44 zemlje južnog Sredozemlja, i to sve članice Evropske unije (27), 13 zemalja iz dosadašnjeg Barcelosnkog procesa (Albanija, Alžir, Egipat, Izrael, Jordan, Liban, Libija, Maroko, Mauritanija, palestinska teritorija, Sirija, Tunis i Turska), te Bosnu i Hercegovinu, Hrvatsku, Crnu Goru i Monako. Komesarka Ferero-Valdner je naglasila da projekat "nije uperen protiv turskog prijema u EU, niti predstavlja alternativu evropskim integracijama. Zaključeno je da će Metarnska unija formalno biti uspostavljena 13. jula na ‘konstitutivnom' samitu u Parizu.

2008, maj/svibanj

Nakon nekoliko odlaganja zbog kašnjenja sa usvajanjem paketa zakona o reformi policije, Evropska komisija je 26. maja u Briselu/Bruxelles zvanično otvorila dijalog i sa BiH o postepenom ukidanju viza za sve građane. Do tada, BiH je bila jedina zemlja regiona s kojom ova vrsta pregovora nije bila otvorena. Od prvog januara 2008. na snazi je Sporazum EU-BiH o djelimičnoj liberalizaciji viznog režima za određene "povlaštene" kategorije građana kao što su studenti, poslovni ljudi, novinari i bolesni. Otvaranjem dijaloga, stvoreni su formalni uslovi za izradu zajedničke "mape puta" ili "putokaza" o ispunjavanju opštih i specifičnih uslova za primjenu odredaba Šengenskog sporazuma o bezviznom režimu.

2008, juni/lipanj

Na marginama redovnog zasjedanja ministara vanjskih poslova, Zajednice Evropska unija za Ugalj i čelik, te Zajednica za atomsku energiju s jedne strane i njene države članice, te Bosna i Hercegovina s druge strane, potpisale su 16. juna u Luksemburgu/Luxembourg Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju (SSP). Sastavni dio SSP-a je Privremeni trgovinski sporazum (Interim Agreement) koji se primjenjuje do ratifikacije Sporazuma u svim nacionalnim parlamentima država članica i Parlamentarnoj skupštini BiH. SSP je nakoj Dejtonskog sporazuma najvažniji pravno-politički akt između EU i BiH koji ima snagu međunarodnog ugovora i koji je, u sektorima na koje se odnosi, pravno nadređen domaćem zakonodavstu. Primjenom odredaba ovog Sporazuma, BiH će potvrđivati svoju spremnost za više oblike ugovornih odnosa sa Unijom, uključujući i kandidatski status i članstvo u Uniji. Odredbe SSP-a ostaju na snazi sve do potpisivanja Pristupnog ugovora o članstvu BiH u Evropskoj uniji.

2008, okrobar/listopad

«Evropska komisija je razočarana činjenicom da su bh. političari više vremena potrošili na negativnu retoriku nego na vođenje zemlje ka evropskim integracijama, prema Evropi i Evropskoj uniji», izjavio je komesar Evropske unije za proširenje Oli Ren/Olii Rehn nakon razgovora s članovima Predsjedništva BiH. Ren je takođe istakao da je u Sarajevu zatekao «politički pesimizam» zbog kojeg je «vrlo ozbiljno zabrinut».

"Posljednji put kada sam bio ovdje parafirali smo Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju što je, vjerujem, bio historijski momenat za BiH. Tada su lideri BiH iskazali opredijeljenost za evropsku budućnost zemlje. Danas sam imao otvoreni razgovor sa članovima Predsjedništva o situaciji u zemlji i o njenoj evropskoj budućnosti. Uloga predsjednika ili predsjedništva u svakoj državi je da obezbjeđuje društvenu koheziju i osnovno usmjerenje u društvu. Mislim, međutim, da imam dosta razloga za zabrinutost kada je orijentacija BiH u pitanju", izjavio je Rehn. Dodao je da ovu zabrinutost dijele i zemlje članice EU, te da su razočarane trenutnom situacijom u BiH i ponovnim usporavanjem reformskih procesa. "Mi očekujemo da zemlja, buduća članica EU govori jedinstvenim glasom i da se u toj zemlji poštuju državne institucije. Prema tome očekujemo da dođe do evolucije Ustava ove zemlje koja treba da se desi uz potpuno poštivanje Dejtonskog sporazuma", izjavio je Rehn.

2008, oktobar/listopad 

Nakon oštre i vrlo konkretne debate, Evropski parlament je 23. oktobra u Strasburu/Strasbour usvojio posebnu Rezoluciju o BiH, kojom poziva članice EU da, i pored usporenog reformskog progresa, ratificiraju Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju sa Bosnom i Hercegovinom koji je, nakon više odlaganja i tehničkih dorađivanja, potpisan 16. juna/lipnja u Luksemburgu/Luxembourg. Istovremeno, lideri BiH su vrlo oštro upozoreni da zemlja može u EU ući samo ukoliko u potpunosti provede neophodne ustavno-pravne, ekonomske i društvene reforme i ako se ka ovome cilju kreće kao jedinstvena zemlja. Na opasnost od daljeg zaostajanja reformi, ne postojanja političkog konsenzusa o ključnim pitanjima, te o "opasnoj nacionalističkoj retorici" vrlo oštro je govorila i šefica Delegacije za jugoistočnu Evropu Doris Pak/Pack, čiji je izvještaj poslužio kao osnova za usvajanje rezoluciju.

Evropski komesar za proširenje Oli Ren/Olli Rehn je pred evropskim parlamentarcima bio podjednako oštar kao i u Sarajevu 10. oktobra. "Konsenzus je u BiH propao i reforme su na čekanju. Nacionalistička retorika tokom oktobarskih izbora bila je faktor pogoršanja situacije u zemlji, politički problemi su sada još dublji. Nepostojanje zajedničke vizije lidera o budućnosti zemlje i ne postojanje konsenzusa o evropskim reformama, ozbiljno narušava evropsku perspektivu Bosne i Hercegovine", rekao je Ren.

2008, ktobar/listopad

Dom naroda Parlamentarne skupštine BiH, 27.10.2008. dao je saglasnost za ratifikaciju Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju (SSP) između Evropskih zajednica i njihovih država članica i Bosne i Hercegovine, koji je BiH sa Evropskom unijom potpisala 16. juna. Na prvom zasjedanju Privremenog odbora za stabilizaciju i pridruživanje ocijenjeno da je primjena Privremenog sporazuma počela dobro, što je važan poticaj za primjenu njegovih ostalih odredbi. Saglasnost za ratifikaciju SSP-a prethodno je dao Predstavnički dom PSBiH na sjednici održanoj u srijedu, 22. oktobra.

2008, novembar/studeni

Specijalni predstavnik EU Miroslav Lajčak i šef Delegacije Evropske komisije u BiH Dimitris Kurkulas/Kourkoulas predali su 11. novembra/studenoga predsjedavajućem Vijeća ministara BiH, Nikoli Špiriću, novu strategiju Evropske unije u Bosni i Hercegovini. Dokument su dan ranije odobrili ministri vanjskih poslova EU, a odnosi se na potrebu "aktivnijeg angažiranja EU u BiH, te zajedničkog nastupa svih međunarodnih i domaćih partnera u procesu pridruživanja BiH Evropskoj uniji". Špirić je izjavio da nova strategija EU predstavlja "svojevrsni poziv bh. vlastima da obnove napore u provođenju neophodnih reformi". Specijalni predstavnik EU, Miroslav Lajčak, koji je također sudjelovao u radu ministarskog sastanka u Briselu/Bruxelles, podsjetio je da se Strategija bavi «ojačavanjem budućeg specijalnog predstavnika EU u BiH u odnosu na sadašnju ulogu». Na zajedničkom sastanku ministara vanjskih poslova i ministara odbrane EU dogovoreno je također da EUFOR ostane u BiH «do političke odluke o budućoj tranziciji ove vojne misije", ali nije precizirano kada bi se to moglo dogoditi. U novoj strategiji se izražava zabrinutost "zbog zastoja u provođenju reformi, zbog unilaterarnih aktivnosti pojedinih političara, te zbog nacionalističke retorike koja usporava proces integracije BiH u EU". 

EAR – Evropska agencija za rekonstrukciju

(European Agency for Reconstruction)

Ključno operativno tijelo za implementaciju pomoći za Srbiju, Crnu Goru, Kosovo i Makedoniju, koju EU daje u okviru procesa Stabilizacije i pridruživaja (SAP). Osnovana je u februaru 2000. godine na temelju iskustva Radne grupe za Kosovo, koju je Evropska komisija aktivirala 1996. godine. Do 2002. EAR je koodrinirala pomoć EU u ukupnoj vrijednosti od 1,65 milijardi eura. Prema opisu djelovanja, EAR je vrlo slina Paktu za stabilnost jugoistočne Evrope, a glavna razlika je u geografskom opsegu djelovanja, visini budžeta, organizaciji rada i strukturi menadžementa. Glavni zadatak EAR-a je pomoć u stvaranju “efikasnih institucija koje karakterišu modernu državu”, uvođenje principa tržišne ekonomije, privlačenje kapitala stranih investitora i unapređenje nacionalne i regionalne infrastrukture. Rad Agencije karakterišu operativnost, brzo djelovanje i terenski rad. Sjedište Agencije je u Solunu, a operativni centri u Beogradu, Podgorici, Prištini i Skoplju. Administrativnu upravu čine dva člana Evropske komisije i po jedan član svake članice EU. Mandat direktora Agencije je 30 mjeseci, a bira ga Vijeće ministara, obično iz reda članova Uprave.

 

Evropska politička saradnja (EPS)

Definirana je Jedinstvenim evropskim aktom, a od 1970. godine EPS predstavlja primjenjivi sistem saradnje i usaglašavanja članica Unije u oblasti vanjske politike. Neprekidnom međudržavnom koordinacijom, članice EZ su nastojale da na vanjskopolitičkom planu nastupaju jedinstveno i u kolektivnom interesu. Potpisivanjem Ugovora iz Mastrihta/Maastricht EPS je prerasla u Zajedničku vanjsku i bezbjednosnu politiku.

Eurofor/Euromarfor

Lisabonskom deklaracijom Zapadnoevropske unije (ZEU) od 15. maja 1995. godine, Francuska, Španija i Italija osnovale su zajedničke kopnene snage (Eurofor) i pomorske snage (Euromarfor). Ove snage su bile u sastavu ZEU, a imale su ulogu jačanja evropske sposobnosti za samostalno sigurnosno djelovanje. Portugal je takođe prihvatio učešće u ovim snagama, ali samo u okviru aktivnosti ZEU i NATO, bez prejudiciranja politike kolektivne evropske odbrane.

EUROSTAT – Statistički ured EU (Statistical Office)

Analizira vlastita saznanja i statističke podatke prikupljene u nacionalnim centrima za statistiku svih država članica EU. Njegove analize i predviđanja koriste se za kreiranje politika evropskih institucija, a statistički pokazatelji (“Evropa u brojkama – Europe in Figures) objavljuju se u vidu štampanih ili elektronskih publikacija. Redovno se analiziraju i prate podaci vezani za privredu, trgovinu, zapošljavanje, obrazovanje, zaštitu životne sredine, energetiku, zdravstvenu zaštitu...
Podaci se daju uporedo po državama članicama, često i u poređenju sa Sjedinjenim Američkim Državama i Japanom, sa zemljama u statusu kandidata ili s onima koje su u fazi predpristupanja. Sjedište Eurostata je u Luksemburgu/Luxembourg.

Europol (European Police Office)

Nadnacionalna policijska kancelarija uspostavljena Ugovorom o EU da bi se povećao učinak u borbi protiv organiziranog međunarodnog kriminala koji obuhvata krijumčarenje droge, nedopuštenu trgovinu radioaktivnim elementima, organizirane krađe vozila, pranje novca, trgovinu ljudima i terorizam. Europol ne sprovodi međunarodne istrage već prikuplja, analizira i distribuira obavještajne podatke, te osigurava stručnu i tehničku podršku u istražnim postupcima i operacijama kao koordinator saradnje policija država članica Unije. Kancelarija je počela s radom 1998, a nastala je proširenjem prvobitnog odsjeka EDU-a (European Drug Unity). Sjedište kancelarije je u Hagu/Den Haag.

Evropska fondacija za obrazovanje (European Training Foundation, ETF)

Evropska fondacija za obrazovanje osnovana je u maju 1990. uredbom Vijeća EU. Glavni cilj ETF-a je da doprinese procesu reforme profesionalnog obrazovanja i obuke u zemljama srednje i istočne Evrope, Zajednici nezavisnih država bivšeg Sovjetskog Saveza, Mongoliji i mediteranskim zemljama partnerima. Fondacija takođe pruža tehničku podršku u sprovođenju Tempus programa za saradnju izmedju EU i spomenutih zemalja u oblasti visokoškolskog obrazovanja. Većina djelatnosti ETF-a odvija se u okviru programa pomoći PHARE i Tacis. U okviru Drugog radnog stola Pakta o stabilnosti (za privredu), ETF djeluje kao vodeća agencija “inicijative i razvoja”.

Evropski fond za regionalni razvoj (European regional Development Fund ERDF)

Namijenjen je razvoju socijalne i privredne kohezije u EU kako bi se smanjile razlike u socioekonomskoj razvijenosti regija. Sredstva se uglavnom koriste za poboljšanje infrastrukture, lokalni razvoj i zaštitu životne sredine. Fond podupire mala i srednja preduzeća, proizvodne investicije, ulaganja u obrazovanje i zaštitu zdravlja u regijama. Fondom upravlja Generalni direktorat Komisije za Regionalnu politiku.

 

Evropski investicijski fond, EIF (European Investment Fund)

Novije je tijelo Unije sa sjedištem u Luksemburgu/Luxembourg. Dioničari su Evropska investiciona banka (EIB), Komisija EU i ostale evropske finansijske institucije, koje se sastaju dva puta godišnje. Fondom upravlja nadzorni odbor koji čine dva predstavnika iz redova EIB, ministri finansija država članica EU i predstavnici finansijskih institucija.

 

Evropski pokret (European Movement)

Jedna od najstarijih međunarodnih organizacija otvorena za sve političke, ekonomske, socijalne i kulturne aktivnosti građanskog društva. Idejni pokretač je bivši britanski premijer Vinston Èerčil/Winston Churchill. Formalno je osnovan na prvom kongresu 1948. godine u Hagu/Den Haag, s glavnim ciljem da doprinese promociji ujedinjene, federalne Evrope, zasnovane na poštovanju svih temeljnih prava i principa mira, demokratije i prosperiteta, na na principu aktivnog sudjelovanja građana u političkom životu svoje zemlje. Evropski pokret ima nacionalne urede u 32 zemlje, a sve članice Unije su direkto i članice Pokreta. Aktivnosti ove organizacije se sufinansiraju dotacijama iz evropskog budžeta, drugih internacionalnih institucija i nacionalnih izvora.

 

Evropski socijalni fond (European Social Fund, ESF)

Podstiče usavršavanje i pomoć pri usavršavanju. Najvažniji je finansijski instrument za podsticanje zaposlenosti i unapređenje ljudskih potencijala.
Neka od najvažnijih područja djelovanja su borba protiv dugoročne nezaposlenosti i isključenosti sa tržišta rada, stvaranje novih radnih mjesta, obrazovanje i usavršavanje, te stvaranje jednakih mogućnosti za oba pola na tržištu rada. Sredstvima ovog fonda se unapređuje kvalitet obrazovanja, promoviše kontinuirano učenje i usavršavanje praćenjem trendova na tržištu rada, podstiče učešće u naučno-istraživačkim aktivnostima i sl. Evropskim socijalnim fondom upravlja Opšta uprava za zapošljavanje i socijalna pitanja.

Demokratski forum EU

Samovoljno organizirana grupa sastavljena od euro-skeptika i euro-realista, kako bi se amortizirao nekritički i prepolitizirani pristup budućoj Uniji i njenom prvom zajedničkom ustavu. Ova analitičko-kritička grupa sastavljena najčešće od evropskih parlamentaraca i predstavnika nacionalnih parlamenata sadašnjih i budućih članica Unije, izradila je alternativni nacrt Ugovora o Uniji i predala ga krajem 2003. godine predsjedniku Evropske konvencije kao “Izvještaj manjine”.

 

Direkcija za evropske integracije (DEI)

Brzina priključenja Bosne i Hercegovine Evropskoj uniji u vrlo tijesnoj je vezi sa uspostavljanjem efikasnog upravljanja evropskim integracionim procesima. To podrazumijeva stvaranje funkcionalnog mehanizma zakonodavne i izvršne vlasti na državnom i entitetskom nivou i to po svim pitanjima koja se odnose na evropsku integracionu strategiju i politike, usklađivanje zakona i koordinaciju pomoći. Ulogu glavnog koordinatora na nivou države (horizontalna koordinacija) i između državnih institucija i entiteta (vertikalna koordinacija) dodijeljena je Direkciji za evropske integracije BiH, koja je osnovana Zakonom o Vijeću ministara, 18. decembra 2002. godine. Direkcija je odgovorna za dinamiku integracionih procesa, a Vijeće ministara BiH na političkom niovu koordinira cijeli proces priključenja BiH Evropskoj uniji. Za prvog direktora DEI-a imenovan je Osman Topčagič, bivši ambassador BiH u Londonu.

 

Direktiva

Vrlo česta forma odlučivanja u Evropskoj uniji. Direktive EU se ugrađuju u nacionalno zakonodavstvo zemalja članica putem odluka nacionalnih parlamenata i vladinih resornih tijela, najkasnije u roku od 18 mjeseci. Ukoliko neka članica odbije primijeniti direktivu EU, ona tada postaje neposredno primjenjiva. Direktive su, u pravilu, vrlo precizni pravni akti i koriste se kada je potrebna brza i direktna primjena novih pravila ponašanja na nivou EU.
Potrebno je razlikovati direktive od uredbi. Uredbe su neposredno primjenjive, kao obavezujući akti prema onima ko ih je izdao, a ne da bi se implementirale u nacionalne zakone, ili da bi se o njima vodila rasprava na nivou nacionalnih parlamenata. Forum za demokratiju EU predlaže da se karakter direktiva promijeni u neobavezujuće preporuke, dok Konvencija EU u nacrtu prvog EU ustava predlaže očuvanje direktiva uz njihovo preimenovanje u okvirne zakone EU.
 

Dvostruka većina

Prema Ugovoru iz Nice (iz decembra 2000.) za odlučivanje u Evropskom vijeću i Vijeću ministara, nije dovoljno imati samo većinu članica koje su “za”, već ta većina mora imati i 72,3% ukupnog broja glasova kojima raspolažu članice Evropske unije (ukupno 306). U Nacrtu prvog Evropskog ustava, umjesto tog principa, predloženo je da odluka postaje važećom ako pozitivan glas da najmanje polovina članica i ako broj njihovih glasova pređe 50%, ali da broj stanovnika u tim zemljama bude najmanje 60% populacije u Evropskoj uniji. Prema Ugovoru iz Nice, svaka zemlja raspolaže preciznim brojem glasova. Po 29 imaju Njemačka, Francuska, Italija i Velika Britanija, Španija i Poljska imaju po 27, Holandija 13, Portugal i Grčka po 12, Luksemburg i Slovenija po 4, i Malta sa 3 glasa.
S takvim principom se nisu složile Španija i Poljska zaprijetivši vetom na usvajanje cijelog ustavnog projekta. Da to pravo ne bi bilo iskorišćeno u nekom “istorijskom trenutku”, na samitu u Nici je odlučeno da se usvajanje odloži za kasnije. Međutim, ni kasnije, na samitu 25 starih i novih članica EU, 15. decembra 2003. iz istih razloga nije usvojen projekt prvog ustava Evrope i njegovo usvajanje je odloženo za kasnije.

Državljanstvo EU

Evropsko državljanstvo utemeljeno je Mastrihtskim ugovorom o Uniji. Ova vrsta državljanstva je nadređena nacionalnom državljanstvu kao što na primjer njemačko državljanstvo nadređuje bavarsko, ili bosansko-hercegovačko neko od dva entitetska državljanstva. Njemački Bavarci, tako, imaju trojno državljanstvo: bavarsko, njemačko i evropsko. Èlanom 7 nacrta prvog evropskog ustava se predlaže jednakopravno dvojno državljanstvo za sve građane EU, dakle nacionalno i državljanstvo Evropske unije.

Carinska unija (Customs Union)

Carinska unija je spajanje većeg broja carinskih područja u jedinstveno carinsko područje u kojem zemlje sporazumno ukidaju carine u međusobnoj trgovinskoj razmjeni, te uvode jedinstvene carine na uvoz “osjetljivih proizvoda” iz zemalja carinske unije. Za razliku od slobodne trgovinske zone, ni jedna članica unije ne može prilikom uvoza iz trećih zemalja da naplaćuje svoje carinske dažbine, već se umjesto toga naplaćuje jedinstvena vanjska carinska tarifa. Carinska unija je bila glavno privredno uporište Rimskog ugovora o osnivanju Evropske ekonomske zajednice, 1957. godine i godinu dana prije predviđenog roka, 1. jula 1968. EZ je za sve industrijske proizvode ukinula međusobne carine, a za poljoprivredne proizvode dvije godine kasnije – 1. januara 1970.
Za države koje naknadno pristupaju Uniji, utvrđuje se prelazni period dok i na njihovom teritoriju ne zaživi regulativa carinske unije u punom obimu. Na temelju vlastitog iskustva, EU posebno od 2000. godine insistira i na stvaranju carinske unije u jugoistočnoj Evropi, smatrajući da bi to bio najbolji put ka evropskim integracionim procesima.

Cost-benefit analiza (Cost-benefit analysis)

Cost-benefit analiza je procjena relativne vrijednosti promjena na postojeće ili predložene situacije ili projekte. Njome se metodološki ispituju troškovi, korist i rizici svih opcija, te se određuju najisplativiji načini postizanja zadatih ciljeva. U kontekstu približavanja evropskim integracijama cost-benefit analiza služi procjeni učinka integracija na trgovinu, monetarnu i fiskalnu politiku, te druge sektore koji su važni za samjeravanje ukupnih efekata integracionih procesa.

Coweb - Radna grupa za zapadni Balkan (Working group for the Western Balkans)

Stručno tijelo Evropske komisije koje djeluje na nivou eksperata država članica, ali se sastaje i na političkom nivou, na primjer na nivou političkih direktora ministarstava vanjskih poslova država članica. Zadatak mu je da prati aktuelno stanje u regionu i da daje prijedloge Komisiji prilikom utvrđivanja stavova EU prema regionu zapadnog Balkana.

Balkan

U političkom značenju, Balkanom se smatra područje jugoistočne Evrope koje čine: Albanija, Bosna i Hercegovina, Bugarska, Hrvatska, Crna Gora, Makedonija, Rumunija i Srbija. Geografski, međutim, Balkan se dijeli na zapadno-balkanske zemlje (zemlje nastale raspadom bivše Jugoslavije, minus Slovenija, plus Albanija), i na jugoistočno-balkanske zemlje (Bugarska i Rumunija). Ove dvije zemlje su 2. aprila 2004. postale članice Sjevernoatlantskog saveza (NATO). U odnosima s EU imaju status kandidata, a prijemu u Uniju nadaju se do kraja 2007. godine.
Barcelona proces
Nakon 20 godina stalnog unapređenja bilateralnih trgovinskih odnosa između Evropske unije i partnerskih zemalja mediteranskog područja, na konferenciji ministara vanjskih poslova u Barceloni 27. i 28. novembra 1995. godine dogovorena je “nova faza partnerstva” kojom su “proširene i produbljene veze bilateralnih, multilateralnih i regionalnih odnosa”. Taj novi proces kooperacije nazvan je Barcelona proces ili Euro-mediteransko partnerstvo (Euro-Mediterranean Partnership). Euro-mediteranskim procesom obuhvaćeno je 12 zemalja južnog i istočnog Mediterana: tri zemlje Magreba: Alžir, Maroko, Tunis, zatim šest zemalja Mašrika: Egipat, Izrael, Jordan, Palestinski teritorij, Liban, Sirija, te Turska, Kipar i Malta. Libija je do početka 2004. imala status posmatrača, a nakon naglog zaokreta u vanjskoj politici ove zemlje, njen vođa, pukovnik Muamer Gadafi/Mummar Gaddafi, obavijestio je predsjednika Evropske komisije, Romana Prodija, 27. februara, da je Libija spremna “na momentalni početak rada u okviru Barcelona procesa”. Glavni ciljevi Euro-mediteranskog partnerstva su: uspostava zajedničke Euro-mediteranske zone mira i stabilnosti zasnovane na fundamentalnim principima demokratije, uključujući i poštovanje ljudskih prava; stvaranje uslova za ekonomski prosperitet, uključujući i režim slobodne trgovine između EU i partnerskih zemalja, kao i između samih mediteranskih zemalja; te jačanje baze ljudskog potencijala, bolje razumijevanje među kulturama i razvoj slobodnog civilnog društva u cjelini.

Bijela knjiga (White paper)

Bijela knjiga je vrsta dokumenta Evropske komisije koji sadrži prijedloge planiranih akcija Zajednice u određenim oblastima zajedničke politike. Ponekad Bijela knjiga slijedi Zelenu knjigu, koju Komisija izdaje kako bi počela proces konsultacija, rasprave i usklađivanja o važnim pitanju na evropskom nivou. Ovaj je termin posebno aktuelan od 1985. godine kada je tadašnji predsjednik Komisije Žak Delor/Jacques Delors, zatražio izučavanje razloga zaostajanja EU u odnosu na glavne konkurente – SAD i Japan. Dokument je ozvaničen kao Bijela knjiga s dugim podnaslovom “Rast, konkurentnost i nezaposlenost – Izazov i putevi u 21. vijek”. Bijelom knjigom su definisana sva osnovna načela uspostavljanja “velikog unutrašnjeg tržišta najkasnije do 1993. godine”. Jedinstveni evropski akt iz februara 1986. ozvaničio je ovaj ambiciozni plan i legalizirao nove zajedničke propise za njegovu realizaciju. Bila je to prva radikalna ekonomska reforma Unije i velika nada u ponovno oživljavanje evropske dinamike. Po ovom iskustvu, Komisija je nakon Pada Berlinskog zida objavila i Bijelu knjigu za zemlje centralne i istočne Evrope, kao vodič za usklađivanje zakonodavstva tih zemalja u području uređenja unutrašnjeg tržišta. Taj dokument obrađuje 23 od ukupno 33 poglavlja sadržanih u Acquis-u Evropske unije. Najnovija je “Bijela knjiga o evropskom upravljanju” koju je Komisija objavila u ljeto 2001. godine, kojom se podstiče dalja demokratizacija EU i uključivanje što većeg broja građana u procese odlučivanja.

Beneluks (Benelux)

Naziv za carinsku, a kasnije ekonomsku uniju Belgije, Nizozemske i Luksemburga (BE-NE-LUX).

Pripeme za osnivanje trojne unije počele su tokom Drugog svjetskog rata, kada su izbjegličke vlade, krajem oktobra 1943. u Londonu, potpisale takozvani Monetarni sporazum. Godinu dana kasnije, takođe u Londonu, potpisana je i Carinska konvencija, kao odlučujući korak ka trojnoj uniji. Međutim, ovaj akt je počeo s praktičnim djelovanjem skoro dvije i po godine nakon rata, 1. januara 1948. Tada su ukinute sve trgovinske barijere unutar novostvorene unije i uspostavljena zajednička carinska tarifa prema trećim zemljama. Nakon serije drugih sporazuma i njihove uspješne primjene, 3. februara 1958. potpisan je i Ugovor o ekonomskoj uniji o slobodnom kretanju roba, radne snage, kapitala i usluga. Zemlje Beneluksa su suosnivači Evropske unije, a njihova su integrativna iskustva bila značajna u kreiranju jedinstvene ekonomske, a kasnije i monetarne zajednice na širem evropskom planu.

Budžet EU

Za razliku od međunarodnih organizacija koje ovise o doprinosima država članica, prihod EU po osnovu poreza, carina i direktnih doprinosa i drugih dažbina je obaveza koja proizilazi iz ugovora o Uniji i, kao i sve druge ugovorne obaveze, u nadležnosti je Evropskog suda pravde. Ucjena neplaćanjem obaveza je eliminisana samim principom poštovanja vladavine prava, a ne fizičkim ili drugim mehanizmom prisile. Budžet EU za 2004. godinu usvojen je 18. decembra 2004. većinom glasova u Evropskom parlamentu kao “budžet proširenja”. Ukupan obim budžeta za EU 25-torice je oko 99,7 biliona eura. Iako je brojka ogromna, to je tek 0,98% bruto društvenog proizvoda proširene Unije. U posljednjoj deceniji, zajednički budžet je prosječno bio preko 1,20%, jer je 1999. odlučeno da ne bi smio biti veći iznad 1,27% BDP. Nekada je dvije trećine ukupnog budžeta izdvajano za poljoprivredu. Sada je taj omjer sveden na oko 46,7 milijardi eura, a za kohezioni i strukturne fondove predviđeno je 40,9 milijardi eura. Glavni izvori prihoda EU su: direktni doprinos zemalja članica koji se obračunava srazmjerno ekonomskoj moći i veličini zemlje; dio poreza na dodatnu vrijednost (VAT, Value added tax) ili PDV; carine i druge dažbine na uvoz u EU; te ostali prihodi.

Budžetski proces

Označava saradnju i koordinaciju poteza između Komisije, Vijeća ministara i Parlamenta u fazi pripreme, predlaganja i usvajanja zajedničkog budžeta EU. U žargonu, ovaj proces je poznat kao trijalog. Nakon prethodnog pribavljanja mišljenja sva tri organa početkom maja svake godine, Komisija usvaja prednacrt budžeta za narednu godinu i prosljeđuje ga Vijeću ministara najkasnije do 15. juna. Vijeće na nivou ministara ekonomije i finansija priprema nacrt budžeta do 31. jula i najkasnije do polovine septembra prosljeđuje ga Parlamentu. Prvi pretres pred parlamentarcima je uvijek krajem oktobra, a sredinom novembra je drugi pretres na Vijeću, na kojem se razmatraju sugestije i primjedbe Parlamenta. Sredinom decembra je drugi, konačni pretres na Parlamentu i utvrđivanje godišnjeg budžeta Evropske unije.

Budžetska nadležnost

Da bi se izbjegli eventualni nesporazumi između Ministarskog vijeća i Parlamenta oko nadležnosti u trošenju sredstava budžeta EU, 1975. godine uvedena je podjela budžetske nadležnosti. Vijeće ministara ima konačnu riječ kada se radi o takozvanim obaveznim izdacima koji proističu iz ugovora o Uniji. Za neobavezne izdatke, pita se Parlament. Dva najveća godišnja izdatka takođe su podijeljena: zajednička agrarna politika ubraja se u obavezne izdatke i u nadležnosti je Ministarskog vijeća, a strukturna politika je prva među neobnaveznim izdacima, a za nju je nadležan Parlament.