Brisel/Bruxelles, 22.07.2007. - Zvaničnici Evropske unije su očigledno zatečeni odvažnošću i spremnošću nove vlade Srbije da ispuni svoja predizborna obećanja.
"Najkasnije do jeseni" očekivali su generala Ratka Mladića, ali prije nego što su i krenuli na kolektivni godišnji odmor koji tradicionalno počinje 1. avgusta, srbijanske vlasti su im, neočekivano, ulovile mnogo veću ribu. Ako je suditi po prvim reakcijama ministara vanjskih poslova evropske 27-morice, zbunjenost je veća od razboritosti, pa je stara dobra metoda ostavljanja svakog vrućeg pitanja da ‘prenoći' potegnuta i ovoga puta kao najmudrije rješenje.
Svi su u sjedištu Evropske unije saglasni da novoj proevopskoj vladi Srbije, koja je već u drugoj nedjlji postojanja pokazala da je mnogo jača i odlučnija nego što su predviđali i najveći optimisti, treba sada snažnije nego ikada zapuhati u jedra, ali do razlika u stavovima, kao i obično kada je o EU riječ, dolazi kada treba uskladiti zajedničku politiku.
Predstavnici Evropske komisije koji redovnije kontaktiraju sa vladama zemalja zapadnog Balkana, a od početka ove godine najviše upravo sa Srbijom, zagovarju odlučniju politiku poticanja i nagrade za svaku ozbiljniju pozitivnu promjenu, dok diplomatski predstavnici nacionalnih vlada unutar Unije, po tradiciji više vole udovoljiti svako svojim državnim interesima. Za evropskog komesara za proširenje Olija Rena, Karadžić bi sasvim sigurno bio više nego dovoljan razlog za odmrzavanje Privemenog sporazuma o trgovini koji je potpisan krajem aprila. Ministri vanjskih poslova EU, međutim, polaze od stava da je nova vlada u Srbiji sada pokazala da je sposobna napraviti i posljednji pravi potez kada je riječ o saradnji s haškim tibunalom, i nakon skoro 13 godina ponovo udružiti Karadžića i Mladića, ali za razliku od 90-tih godina kada su palili i žarili širom Bosne i Hercegovine, ovoga puta u poznatom holandskom morskom ljetovalištu Sheveningen.
Pravo prve riječi, po svemu sudeći, u narednih nekoliko dana imat će glavni haški tužilac Serž Bramec/Serge Brammertz pred kojim je uobičajeni zadatak da utvrdi pravnu težinu i političku vrijednost (ne)očekivanog Karadžićeva dospijeća iza rešetaka. Do tada, EU će prema Srbiji ostati na lijepim riječima.
Osim tužioca Bramerca, važnu ulogu će u narednim danima do avgusta imati i holandska vlada koja se od počeka pregovora s Beogadom o pridruživaju EU, zalagala za hapšenje i izručenje generala Ratka Mladića kao glavnog vojnog aktera genocida i stravičnih julskih pokolja u Srebrenici 1995. godine, nakon kojih ni holandske vlasti više ne spavaju mirno, jer i njihovi vojnici nose hipoteku saučesnika zbog toga što su mogli, a nisu preduzeli sve što su trebali kako se srebrenički genocid ne bi dogodio.
Holandska vlada je zato u utorak "snažno pozdravila hapšenje Karadžića", ali je najavila da očekuje i "nove korake".
Druga zemlja koja drži stranu Holandiji je susjedna Kraljevina Belgija, koja zbog vlastitih ustavno-političkih problema i krize vlade, nije spremna na prebrze i euforične odluke prema ‘trećim državama'. Osim toga, i glavni haški tužilac, gospodin Bramerc, je Belgijanac!
Užurbane diplomatske aktivnosti u sjedištu EU su, međutim, već u punom jeku. U Evropskoj komisiji očekuju da bi Bramerc mogao kazati svoje već do kraja ove sedmice, a po prvim nezvaničnim saznanjima, on je skloniji da se pozitivnim izvještajem o hapšenju Karadžića Srbija ohrabri na nastavak puta prema generalu Mladiću i "potpunoj saradnji s haškim tribunalom", nego negativnim stavom eventualno zakočiti njene ambicije prema Evropskoj uniji.
Odmrzavanje Privremenog trgovinskog sporazuma između EU i Srbije koji je potpisan 29. aprila u Luksemburgu/Luxembourg, značilo bi podstrek za nova hapšenja, smatraju pristalice politike podsticaja. Oni takođe vjeruju da ignorisanje činjenice da su ‘lovci na lisicu ulovili vuka', u taboru proevropskih snaga Srbije ne bi bilo prihvaćeno s odobravanjem i moglo bi oslabiti tempo evropeizacije ove zemlje, koju hrabro zagovaraju sbijanski presjednik Tadić i njegovi s mukom prikupljeni koalicioni partneri.
Zagovorici politike podsticaja takođe smatraju da bi napredak Srbije na putu ka Evropskoj uniji ubzavao i ostale zemlje zapadnog Balkana, isto onoliko koliko bi regres u Srbiji mogao bio i kolektivni zastoj. Ostaje da se vidi šta će reći glavni tužilac u Hagu/Den Haag. Zekerijah Smajić