Jedinstveni ekonomski prostor
Iako nije klasična suverena država, Evropska unija ima svoj autentičan jedinstveni ekonomski prostor, unutrašnje tržište ili Jedinstveno tržište Unije (Single Market/Internal Market). Po tom modelu, EU od svih zemalja kandidata ili potencijalnih kandidata za pristupanje Uniji zahtijeva stvaranje jedinstvenog ekonomskog prostora za svaku zemlju u kojoj svaki zakon ili odluka moraju biti sastavni dio državne legislative.
Osim "koherentnog pravnog sistema", dobro uređeno jedinstveno tržište karakterišu još: jedinstveni ekonomski prostor, puna sloboda kretanja kapitala, roba, usluga i ljudi, te jedinstvena kontrola primjene zajedničke legislative. Od zemalja zapadnog Balkana jedino Bosna i Hercegovina i Zajednica država Srbija i Crna Gora nemaju jedinstven ekonomski prostor. U BiH je tržište podijeljeno na entitetskoj osnovi, a u državnoj zajednici SCG na tri dijela: na "Užu Srbiju", Crnu Goru i Kosovo. Uređeno unutrašnje tržište je jedan od glavnih preduslova za pristupanje EU.
Jezik EU
Od trećeg proširivanja Unije iz 1986. godine, kada su se tadašnjoj 12-torici pridružile Španija i Portugal, Evropska unija je imala 11 službenih jezika, a od proširivanja u maju 2004. taj broj se uvećava na čak 21. Zakonski akti EU štampaju se na svim službenim jezicima, a zvanična komunikacija između organa i tijela Unije, kao i javni nastupi unutar Unije, takođe su legitimni na svakom od službenih jezika EU. Strukturom, organizacijom, politikom zapošljavanja i svim drugim pitanjima iz ove oblasti bavi se posebna direkcija Evropske komisije - Generalni direktorat za prevodilačke poslove.
JHA (Justice and home affairs)
Saradnja u oblasti pravosuđa i unutrašnjih poslova prvi put je institucionalizirana Mastrihtskim ugovorom o Uniji i od tada je poznata ka treći stub Evropske unije ("third pillar). Glavni cilj je stvaranje praktičnih pretpostavki za ostvarivanje jednog od temeljnih načela EU - načela o slobodnom kretanju ljudi unutar Unije. Ova oblast obuhvata: politiku azila; zakonsku regulativu o međugraničnom prometu na vanjskim granicama Unije; imigracionu politiku; borbu protiv trgovine drogom, međunarodnog šverca i drugih vidova ilegalne prekogranične trgovine; saradnju u oblasti pravosuđa; saradnju u oblasti carinskih poslova i policijsku saradnju.